Tuesday, October 4, 2022

के हो क्षेप्यास्त्र, कुनको कति शक्ति ?

ताजा / भरखरै प्राप्त

पत्रकार मण्डलको १३ औ पुण्यतिथिमा नेपाल पत्रकार महासंघले गरे मत्सरीमा शाेक सभा

प्रेमचन्द्र झागाैर, अशाेज १७ । नेपाल पत्रकार महासंघ राैतहटका पुर्व सचिव रविन्द्र मण्डलको १३औ पुण्य तिथिको अवसरमा शाेक सभाकाे आयोजना गरि श्रदाञ्जली...

जनताले चाहेको जन प्रतिनिधि छान्ने सवालमा हामी निश्पक्ष भएर सहयोग गर्नेछाै :- मरासिनि

प्रेमचन्द्र झारौतहट, अशाेज १६ । जिल्ला सदर मुकाम गाैरमा आईतबार एक कार्यक्रम बीच मुख्य निर्वाचन अधिकृतकाे कार्यालय स्थापना भएको छ ।

ऊधोग व्यवसायीको समसामयिक विषयमा छलफल तथा शुभकामना कार्यक्रम सम्पन्न

प्रेमचन्द्र झागाैर, अशाेज १४ गते । राैतहट उधोग वाणिज्य संघ गाैर को आयोजनामा ऊधोग व्यवसायीको समसामयिक विषयमा छलफल तथा विजया दशमी २०७९...

लोसपाकी कार्यकारिणी सदस्य चन्दा चौधरी कांग्रेस प्रवेश

लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीकी कार्यकारिणी सदस्य चन्दा चौधरी नेपाली कांग्रेस प्रवेश गरेकी छन्। बुधबार प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा कांग्रेस सभापति एवम् प्रधानमन्त्री शेरबहादुर...

सरकारी गोदाममै उत्पादन मितिविनाको खाद्य सामग्री

११ भदौ, काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले चाडपर्व लक्षित अनुगमन गरेको छ ।  महानगरले गरेको अनुगमनमा सरकारी कार्यालयको गोदाममा नै उत्पादन मिति उल्लेख...

काठमाडौँ — अमेरिकी तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्सकी सभामुख नान्सी पेलोसीले ताइवान भ्रमण गरेपछि चिढिएको चीनले अहिले ताइवानको सीमाक्षेत्रमा सैन्य अभ्यास गरिरहेको छ । अभ्यासका क्रममा बिहीबार चीनले ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रसमेत प्रहार गरेको छ । सैन्य अभ्यासका क्रममा चीनले यो क्षेप्यास्त्र समुद्रमा प्रहार गरेको हो  ।

बिहीबार चीनले गरेको सैन्य अभ्यासलाई अहिलेसम्मकै ठूलो अभ्यास भनिएको छ । यसअघि पनि चिनियाँ सेनाको ताइवानको समुद्री क्षेत्रमा ‘लाइभ फायर’ को अभ्यास गरिरहेको चिनियाँ टेलिभिजन सीसीटीभीले जनाएको छ । बिहीबार बिहान भने चीनले ताइवानको हवाई र समुद्री मार्गमा नै असर पर्ने गरी सैन्य अभ्यास गरेको हो ।

युद्धमा प्रयोग हुने क्षेप्यास्त्र कस्ता हुन्छन् ? कुनको शक्ति कति हुन्छ ? समाचार एजेन्सीहरूको सहयोगमा तयार पारिएको जानकारी:

क्षेप्यास्त्रहरू प्रकार, प्रक्षेपण, दूरी, इन्धन, युद्ध अभ्यास र निर्देशन सिस्टमअन्तर्गत विभिन्न प्रकारका हुन्छन् ।

क्षेप्यास्त्र सामान्यतः क्रुज र ब्यालिस्टिक हुन्छन् । यस्तै, प्रक्षेपणको आधारमा यिनीहरू जमिनदेखि जमिनसम्म मार हान्न सक्ने, जमिनदेखि आकाशमा, तटीय क्षेत्रदेखि समुद्रमा, आकाशबाट आकाशमै, अकाशबाट जमिनमा, सुमुद्रदेखि समुद्रमा, समुद्रदेखि जमिनमा मार हान्ने र एन्टी-ट्यांक क्षेप्यास्त्रहरू हुन्छन् ।

क्रुज क्षेप्यास्त्रको गति ५ सय एमपीएच (माइल प्रतिघण्टा), एफ-३५ फाइटरको १२ सय एमपीएच र हाइपर सोनिक क्षेप्यास्त्रको गति ३ हजार ८ सयदेखि ७ हजार ६ सय एमपीएच हुन्छ । इन्टरकन्टिनेन्टेल ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रको गति १५ हजार एमपीएच हुने गरेको बीबीसीले जनाएको छ ।


इन्टरकन्टिनेन्टल ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र

आक्रमणको दूरीको हिसाबले पनि यी विभिन्न प्रकारका छन् । सर्ट रेन्ज, मिडल रेन्ज, इन्टरमिडिएट रेन्ज ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र, इन्टरकन्टिनेन्टल ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र हुन्छन् । प्रोपल्सन (संचालक शक्ति)को हिसाबले सोलिड, लिक्वड, हाइब्रिड, क्रायोजेनिकलगायत हुन्छन् ।

वारहेडको हिसाबले हेर्ने हो भने यी क्षेप्यास्त्रहरू पुराना र रणनीतिक तवरबाट निर्माण गरिएका हुन्छन् । यस्तै यिनीहरुको नियन्त्रणको हिसाबले हेर्दा तारबाट, कमान्डबाट, लेजरबाट, जीपीएस प्वाइन्टलगायत अन्य तरिकाबाट निर्देशन दिएर प्रहार गरिने भारतको ब्राह्मोस कम्पनीले जनाएको छ ।

ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र एउटा टार्गेटमा सेट गरेपछि त्यसैमा गएर ठोकिन्छ वा प्रहार गर्छ । यसमा एक पटक प्रयोग भएको इन्धनबाटै उक्त क्षेप्यास्त्र सेट गरिएको ठाउँमा पुग्ने गर्छ ।

फेडरेसन अफ अमेरिकन साइन्टिस्टका अनुसार ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रको ब्यालिस्टिक ट्राजेक्टरी हुन्छ, अर्थात् यो भने एक पटक मिसाइल चलाउने इन्धन जलाएपछि मिसाइल चलिरहन्छ । यो भनेको बन्दुकबाट गोली निस्किएपछि गएजस्तै हो । यसलाई कुन ठाउँबाट प्रहार गर्ने भनेर पहिले नै निश्चित गरेपछि मात्र प्रहार हुन्छ । ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र माथि गएर तल वा कुनै एउटा अर्को जसरी नै गएर मार हान्न सक्छ भने क्रुज क्षेप्यास्त्र स्वचालित हुन्छ । यसले कम उचाइमा सिधा उडेर मार हान्न सक्छ ।

प्रक्षेपणको आधारमा हुने जमिनदेखि जमिनसम्म मार हान्ने क्षेप्यास्त्र हुन्छन् । यिनीहरुलाई पहिले नै तोकिएको स्थानमा प्रक्षेपण गरिन्छ । यस्ता क्षेप्यास्त्रहरू हातबाट, सवारी साधानबाट, एउटा निश्चित स्थानबाट प्रहार गरिन्छ । यसको प्रक्षेपण गर्दा स्थिर अवस्थाबाट गर्ने गरिन्छ । जस्तै कि, रोकिएको गाडी आदिबाट ।

जमिनबाट हावामा मार हान्न सक्ने क्षेप्यास्त्रहरू हवाइजहाजलगायत विमान, हेलिकोप्टर, ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रहरुलाई मार हान्न प्रयोग गरिन्छ । यस्ता क्षेप्यास्त्रहरू एयर डिफेन्स सिस्टममा प्रयोग हुन्छन्‚ जस्तैः एस-४०० ।

जमिनबाट समुद्रमा हान्ने मिसाइलले कुनै पानीजहाज वा अन्य वस्तुलाई लक्षित गरेर मार हान्छन् भने आकाशबाट आकाशमा मार हान्न सक्ने क्षेप्यास्त्र प्राय: विमान/जेटहरूलाई आक्रमण गर्छन् । यस्ता क्षेप्यास्त्रको गति भने ४ म्याच (करिब ५ हजार किलोमिटर प्रतिघन्टा) को हुन्छ ।

आकाशबाट जमिनमा मार हान्न सक्ने क्षेप्यास्त्रहरू विशेषगरी जमिनमा सैन्य आक्रमण गर्दा प्रयोग गर्ने गरिन्छ । यिनलाई प्राय: लेजर, इन्फ्रारेड वा टार्गेटको जीपीएस प्वइन्ट थाहा पाएर मार हान्ने गरिन्छ ।

एन्टिट्यांक मिसाइलहरू प्राय: सैन्य औजार, उपकरण वा एउटा भरिपूर्ण सैन्य सवारी ध्वस्त पार्नका लागि प्रयोग गरिन्छ । यो विमान, हेलिकोप्टर, ट्यांक वा कुन‍ै लन्चरबाट पनि प्रहार गर्न सकिन्छ ।

यसैगरी कन्भेन्सनल वारहेड मिसाइलहरूमा धेरै मात्रामा ऊर्जा भरिएका विस्फोटक पदार्थ भरेर मार हानिन्छ भने रणनीतिक वारहेड मिसाइलहरुमा रेडियोधर्मी पदार्थको प्रयोग हुन्छ‚ जसको क्षति वर्षौंसम्म भइरहन्छ ।

क्षेप्यास्त्र प्रविधिमा गाइडेन्स सिस्टम, टार्गेटिङ सिस्टम, फ्लाइट सिस्टम, इन्जिन र वारहेडजस्ता खण्डहरु हुन्छन् । गाइडेड सिस्टममा क्षेप्यास्त्रलाई टार्गेटसम्म लैजाने काम हुन्छ; यसमा लेजर वा रेडियो वेब्सको मद्दत लिइन्छ । टार्गेटिङ सिस्टमले मार हान्न सक्ने वस्तुको अवस्थिति, दूरी मापन गर्ने, लाग्ने समयको तथ्यांक लिन्छ । फ्लाइट सिस्टमले टार्गेट गरेको वस्तुलाई मार हान्नका लागि टार्गेटिङ र गाइडेन्स सिस्टमबाट तथ्यांक लिएर क्षेप्यास्त्रको फ्लाइट निर्धारण गरेर कुनै पनि त्रुटि कम गराउन भूमिका खेल्छ ।

इन्जिन सिस्टम भनेको मिसाइललाई चाहिने इन्धन हो ।यसमा रकेट र जेट इन्जिन प्रयोग हुन्छ । रकेट इन्जिनहरू एन्टिब्यालिस्टिकमा प्रयोग गरिन्छ भने जेट इन्जिन क्रुज फिसाइटमा प्रयोग गरिन्छ । वारहेडमा मिसाइलले बोक्ने विस्फोटक हो ।

लोकप्रिय

अस्पताल सार्न पाइदैन भन्दै स्थानीयले गरे नगरपालिका घेराउ

रौतहट, २४ साउन । आधारभूत अस्पताल सार्न पाइदैन, यथास्थानमा बन्नु पर्ने माग राख्दै मंगलवार वृन्दावन नगरपालिकाको कार्यालयलाई स्थानीय बासिन्दाहरुले २ घण्टा सम्म...

आइबिए बिधालयकी जेसिका साह बनिन उत्कृष्ट वक्ता

रौतहट, २८ भदौ । रौतहट सदरमुकाम गौर स्तिथ राइस मिल को सभा हलमा एस आर एच मिडिया नेपाल को आयोजनामा अन्तर बिध्यालय...

‘थापाको गृहनगर राप्रपाको निशानामा’ एक रुपियाँ भ्रष्टाचार गरे झुण्डिन तयार

–निशा गुरुङ हेटौंडा–महाधिवेशनमा पराजित भएपछि राप्रपा नेपालको कमाण्ड सम्हालेका कमल थापाको गृहनगर हेटौंडालाई राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले...

Related Articles

पत्रकार मण्डलको १३ औ पुण्यतिथिमा नेपाल पत्रकार महासंघले गरे मत्सरीमा शाेक सभा

प्रेमचन्द्र झागाैर, अशाेज १७ । नेपाल पत्रकार महासंघ राैतहटका पुर्व सचिव रविन्द्र मण्डलको १३औ पुण्य तिथिको अवसरमा शाेक सभाकाे आयोजना गरि श्रदाञ्जली...

जनताले चाहेको जन प्रतिनिधि छान्ने सवालमा हामी निश्पक्ष भएर सहयोग गर्नेछाै :- मरासिनि

प्रेमचन्द्र झारौतहट, अशाेज १६ । जिल्ला सदर मुकाम गाैरमा आईतबार एक कार्यक्रम बीच मुख्य निर्वाचन अधिकृतकाे कार्यालय स्थापना भएको छ ।

ऊधोग व्यवसायीको समसामयिक विषयमा छलफल तथा शुभकामना कार्यक्रम सम्पन्न

प्रेमचन्द्र झागाैर, अशाेज १४ गते । राैतहट उधोग वाणिज्य संघ गाैर को आयोजनामा ऊधोग व्यवसायीको समसामयिक विषयमा छलफल तथा विजया दशमी २०७९...